CÁCH SẮP XẾP THUỐC TẠI NHÀ THUỐC GPP THEO QUY ĐỊNH BỘ Y TẾ
Nguyên tắc sắp xếp thuốc theo quy định của Bộ Y tế
Để bảo đảm an toàn, hạn chế sai sót và đáp ứng các quy định hiện hành, việc sắp xếp thuốc tại nhà thuốc cần tuân thủ hai nguyên tắc cơ bản sau:
- Thực hiện nguyên tắc FIFO và FEFO
Đây là hai nguyên tắc quan trọng trong quản lý tồn kho và kiểm soát hạn sử dụng của thuốc:
- FIFO (First In First Out – Nhập trước xuất trước): Các thuốc được nhập kho trước cần được ưu tiên bán trước nhằm tránh tình trạng lưu kho quá lâu.
- FEFO (First Expire First Out – Hết hạn trước xuất trước): Những thuốc có thời hạn sử dụng ngắn hơn phải được ưu tiên xuất bán trước để giảm thiểu nguy cơ thuốc hết hạn.
- Sắp xếp thuốc ngăn nắp, khoa học
Ngoài việc tuân thủ các nguyên tắc về nhập xuất và hạn dùng, thuốc cần được bố trí hợp lý và khoa học:
- Thuốc và các sản phẩm liên quan phải được sắp xếp ngay ngắn, với nhãn hướng ra phía ngoài để thuận tiện cho việc nhận biết.
- Không để lẫn các loại thuốc khác nhau nhằm hạn chế nguy cơ nhầm lẫn trong quá trình sử dụng và bán hàng.
- Các sản phẩm dễ vỡ như chai, lọ hoặc ống tiêm cần được đặt tại vị trí an toàn và không được chồng chất lên nhau.
Sắp xếp theo từng nhóm ngành hàng
Theo tiêu chuẩn GPP, nhà thuốc cần bố trí khu vực riêng biệt cho từng nhóm sản phẩm nhằm bảo đảm quản lý hiệu quả và tránh nhầm lẫn:
- Thuốc: Được sắp xếp theo nhóm tác dụng dược lý và phân loại theo quy định về thuốc kê đơn.
- Thực phẩm chức năng: Thường mang các cụm từ như “Thực phẩm bảo vệ sức khỏe”, “Thực phẩm bổ sung” và có số đăng ký ATTP-TNCB hoặc ATTP-XNCB đi kèm.
- Mỹ phẩm: Có số tiếp nhận phiếu công bố mỹ phẩm (CBMP) do Bộ Y tế hoặc Sở Y tế cấp.
- Dụng cụ y tế: Bao gồm các sản phẩm như nhiệt kế, máy đo huyết áp, khẩu trang y tế… cần được bố trí tại khu vực riêng để hạn chế nhầm lẫn với thuốc.
Sắp xếp theo mức độ quản lý của thuốc (thuốc phải kiểm soát đặc biệt và thuốc hạn chế bán lẻ)
Theo quy định của Bộ Y tế, một số nhóm thuốc cần được bảo quản tại khu vực riêng để bảo đảm việc quản lý và kiểm soát chặt chẽ:
- Thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần và tiền chất: Phải được lưu trữ trong tủ riêng có khóa an toàn và chỉ được cấp phát khi có đơn thuốc hợp lệ.
- Thuốc phối hợp chứa dược chất gây nghiện hoặc dược chất hướng thần: Cần được bố trí ở khu vực riêng biệt nhằm phục vụ công tác kiểm soát nghiêm ngặt.
- Thuốc độc, thuốc thuộc diện hạn chế bán lẻ: Phải được đặt tại khu vực riêng và có biển cảnh báo rõ ràng để tránh xảy ra nhầm lẫn.
Sắp xếp theo điều kiện bảo quản
Việc bảo quản thuốc đúng điều kiện quy định có vai trò quan trọng trong việc duy trì chất lượng và hiệu quả điều trị. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, thuốc được phân thành hai nhóm bảo quản chính như sau:
- Bảo quản trong điều kiện thông thường
- Nhiệt độ bảo quản từ 15°C đến 30°C, độ ẩm không vượt quá 75%.
- Đây là điều kiện phù hợp với phần lớn các loại thuốc thông dụng như viên nén, viên nang, thuốc siro chưa mở nắp và một số thuốc dùng ngoài da.
- Thuốc cần được đặt ở nơi thông thoáng, tránh ánh sáng mạnh và không để gần các nguồn gây ô nhiễm.
- Bảo quản theo điều kiện đặc biệt
- Bảo quản lạnh: Nhiệt độ từ 2°C đến 8°C (áp dụng cho vắc-xin, insulin, thuốc sinh học, chế phẩm men vi sinh…).
- Bảo quản mát: Nhiệt độ từ 8°C đến 15°C (áp dụng cho một số thuốc kháng sinh dạng dung dịch, thuốc nhỏ mắt…).
- Bảo quản khô, tránh ẩm: Độ ẩm không quá 75%, sử dụng bao bì có khả năng chống thấm để bảo vệ thuốc (thường áp dụng đối với thuốc bột, viên sủi).
- Tránh ánh sáng: Thuốc cần được chứa trong bao bì chuyên dụng có khả năng ngăn tia UV (thường áp dụng cho vitamin và các dung dịch nhạy cảm với ánh sáng).
Ngoài ra, các thuốc thường yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt bao gồm thuốc sinh học, thuốc tiêm, vắc-xin và những thuốc có hoạt chất dễ bị ảnh hưởng hoặc phân hủy bởi nhiệt độ, độ ẩm hay ánh sáng.
- Bảo quản khô, tránh ẩm: Độ ẩm không vượt quá 75% và sử dụng bao bì chống thấm phù hợp.
- Tránh ánh sáng: Bảo quản trong bao bì chuyên dụng nhằm hạn chế tác động của tia UV.
Sắp xếp theo tác dụng dược lý và phân loại thuốc kê đơn/không kê đơn
Theo tiêu chuẩn GPP, nhà thuốc cần phân loại rõ ràng giữa thuốc kê đơn và thuốc không kê đơn nhằm bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng thuốc:
- Thuốc kê đơn: Chỉ được bán khi có đơn của bác sĩ và cần được sắp xếp theo từng nhóm tác dụng dược lý riêng.
- Thuốc không kê đơn: Có thể bán mà không yêu cầu đơn thuốc, tuy nhiên người sử dụng vẫn cần được dược sĩ tư vấn trước khi dùng.
- Nhóm thuốc tồn tại cả dạng kê đơn và không kê đơn (như thuốc dùng ngoài, thuốc nhỏ mắt, thuốc nhỏ mũi): Cần được bố trí tại khu vực riêng biệt để hạn chế nguy cơ nhầm lẫn.
